ว่านกุมารในความหมายที่คนไทยพูดถึงกันมากที่สุดคือ ว่านกุมารทอง หรือว่านแสงอาทิตย์ ไม้ล้มลุกมีหัวใต้ดินชื่อวิทยาศาสตร์ Scadoxus multiflorus (ชื่อเดิม Haemanthus multiflorus) ดอกเป็นช่อกลมสีแดงคล้ายพู่ ตำราโบราณจัดเป็นว่านมงคลที่นิยมปลูกหน้าบ้าน ชื่อ “กุมารทอง” มาจากรูปหัวที่มีรากเป็นกระจุกคล้ายเด็กผมจุกนั่งบนแท่น ทั้งหมดเรื่องความเชื่อเป็นคำเล่าสืบต่อกันมา ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่พิสูจน์ได้
สารบัญ
- ว่านกุมารคืออะไร และเป็นว่านชนิดเดียวกับกุมารทองหรือไม่
- ว่านกุมารทองมีลักษณะต้น หัว ใบ และดอกอย่างไร
- ว่านกุมารทองมีชื่ออื่นและข้อมูลสำคัญอะไรบ้าง
- ทำไมจึงเรียกว่านกุมารทอง ที่มาของชื่อและความเชื่อ
- คนไทยเชื่อเรื่องว่านกุมารทองอย่างไร ว่านคู่บ้านและว่านมงคล
- ปลูกว่านกุมารทองอย่างไร ดินแบบไหน แดดเท่าไร ต้องรดน้ำมากแค่ไหน
- ว่านกุมารทองต่างจากกุมารทองที่เป็นเครื่องรางอย่างไร
- ว่านกุมารมีข้อควรระวังอะไร ทั้งเรื่องสุขภาพและมิจฉาชีพ
- ว่านกุมารมีคำถามอะไรที่คนถามบ่อย
- สรุป ว่านกุมารควรเข้าใจอย่างไร
ว่านกุมารคืออะไร และเป็นว่านชนิดเดียวกับกุมารทองหรือไม่
ว่านกุมารเป็นคำที่คนไทยใช้เรียกว่านชนิดหนึ่งในกลุ่มว่านมงคล ซึ่งในทางปฏิบัติมักหมายถึงว่านกุมารทอง หรือที่คนกรุงเทพฯ คุ้นกันในชื่อว่านแสงอาทิตย์ เมื่อพิมพ์คำว่าว่านกุมารลงในช่องค้นหา ผลที่ได้ส่วนใหญ่จึงเป็นข้อมูลของพืชชนิดนี้ ทั้งลักษณะต้น วิธีปลูก และความเชื่อที่เล่าสืบกันมา
ชื่อวิทยาศาสตร์ปัจจุบันคือ Scadoxus multiflorus ถิ่นเดิมอยู่ในแอฟริกา ส่วนแหล่งข้อมูลพรรณไม้ไทยยังใช้ชื่อเดิมว่า Haemanthus multiflorus ซึ่งเป็นชื่อพ้อง อยู่ในวงศ์ Amaryllidaceae ซึ่งเป็นวงศ์เดียวกับพลับพลึงและหอมแดงบางชนิด ชื่อสามัญภาษาอังกฤษที่พบคือ Blood Flower และ Powder Puff Lily ตามลักษณะช่อดอกกลมสีแดงที่ดูคล้ายพู่แป้งฝุ่น
ควรบอกไว้ตั้งแต่ต้นว่าชื่อ “ว่านกุมาร” ไม่ได้เป็นชื่อมาตรฐานทางพฤกษศาสตร์ เป็นชื่อเรียกตามตำราและคำเล่าของคนปลูกว่าน ในแต่ละท้องถิ่นอาจมีว่านชนิดอื่นที่ถูกเรียกว่ากุมารเช่นกัน บทความนี้จึงเจาะที่ว่านกุมารทองหรือ Scadoxus multiflorus ซึ่งเป็นความหมายที่พบบ่อยที่สุดในข้อมูลที่ผู้เขียนตรวจ
ผู้ที่เข้ามาอ่านเพราะค้นหากุมารทองที่เป็นเครื่องรางไม่ได้มองหาพืช ให้ข้ามไปอ่านหัวข้อเปรียบเทียบด้านล่าง หรือเริ่มที่ กุมารทองคืออะไร ประวัติ ความเชื่อ สายเทพ-สายพราย ซึ่งอธิบายภาพรวมเรื่องเครื่องรางไว้แล้ว
ว่านกุมารทองมีลักษณะต้น หัว ใบ และดอกอย่างไร
ว่านกุมารทองเป็นไม้ล้มลุกมีหัวใต้ดิน จุดที่ทำให้จำได้ง่ายคือหัวและช่อดอก ส่วนต้นที่อยู่เหนือดินมีทั้งก้านและใบ แต่ละส่วนมีลักษณะตามที่แหล่งข้อมูลพรรณไม้ไทยบรรยายไว้ดังนี้
หัวใต้ดิน
หัวมีรูปร่างคล้ายหอมใหญ่ เปลือกสีน้ำตาลไหม้ มีจุดสีแดงคล้ำหรือม่วงแดงกระจายอยู่ส่วนบน ที่ฐานหัวมีรากเป็นกระจุกหนาแน่น ลักษณะนี้เองที่เป็นต้นเหตุของชื่อกุมารทอง เพราะผู้เฒ่าผู้แก่เห็นว่าหัวที่มีรากรองอยู่ข้างล่างดูเหมือนเด็กนั่งบนแท่น
ก้านและใบ
ก้านที่โผล่เหนือดินเป็นทรงกลมสีเขียว มีจุดแดงคล้ำประปราย ใบเป็นใบเดี่ยว รูปรีแกมขอบขนานหรือรูปใบหอกกว้าง สีเขียวสด ขอบใบเป็นคลื่นเล็กน้อย บางตำราบรรยายว่าใบมีความอวบและสะท้อนแสง แต่ลักษณะย่อยเหล่านี้ขึ้นกับสภาพแวดล้อมและสายพันธุ์ที่ปลูก
ช่อดอกและผล
ดอกออกเป็นช่อแบบช่อซี่ร่ม ทรงกลม ประกอบด้วยดอกเล็กจำนวนมาก กลีบดอกเป็นเส้นฝอยสีแดง ปลายออกเหลืองเล็กน้อย ดอกมักออกช่วงฤดูร้อน บางแหล่งไทยระบุว่าราวเดือนเมษายนถึงพฤษภาคม ขึ้นกับสภาพอากาศ หลังดอกเป็นผลทรงกลม เมื่อสุกมีสีส้มเป็นมัน
เมื่อรวมกัน ภาพจำของว่านกุมารทองจึงเป็นก้านสั้นๆ ที่มีช่อดอกกลมสีแดงสดตั้งอยู่เหนือพื้นดินราวกับพู่ใหญ่ ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ Powder Puff Lily จึงปลูกเป็นไม้ประดับได้สวยพอๆ กับปลูกตามความเชื่อ
ว่านกุมารทองมีชื่ออื่นและข้อมูลสำคัญอะไรบ้าง
ตารางด้านล่างสรุปข้อมูลเปรียบเทียบของว่านกุมารทองตามที่แหล่งข้อมูลพรรณไม้และคำเล่าพื้นบ้านระบุตรงกัน
| หัวข้อ | ข้อมูลที่พบ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ชื่อที่คนไทยเรียก | ว่านกุมาร, ว่านกุมารทอง | ชื่อว่านไม่ใช่ชื่อทางวิทยาศาสตร์ |
| ชื่ออื่น | ว่านแสงอาทิตย์ (กรุงเทพฯ), ว่านตะกร้อ (ภาคเหนือ), ว่านกระทุ่ม | ชื่อต่างกันตามท้องถิ่น |
| ชื่อวิทยาศาสตร์ | Scadoxus multiflorus (ชื่อเดิม Haemanthus multiflorus) | วงศ์ Amaryllidaceae ถิ่นเดิมแอฟริกา |
| ชื่อสามัญอังกฤษ | Blood Flower, Powder Puff Lily | ตามสีและทรงช่อดอก |
| ลักษณะหัว | คล้ายหอมใหญ่ เปลือกสีน้ำตาลไหม้ มีจุดแดงคล้ำ รากเป็นกระจุกที่ฐาน | ที่มาของชื่อกุมารทอง |
| ช่อดอก | ช่อซี่ร่มทรงกลม กลีบเส้นฝอยสีแดง ปลายเหลืองเล็กน้อย | มักออกช่วงฤดูร้อน |
| การปลูก | ดินร่วนปนทราย แดดรำไร รดน้ำปานกลาง | แยกหัวหรือแยกต้นขยายพันธุ์ |
| ความเชื่อ | ว่านมงคลหน้าบ้าน ใกล้ศาลพระภูมิ | เป็นความเชื่อ ไม่ใช่ข้อเท็จจริง |
ข้อมูลด้านพฤกษศาสตร์ในตารางตรวจสอบได้จากแหล่งพรรณไม้ ส่วนแถวความเชื่อเป็นเพียงการรวบรวมคำเล่า ผู้อ่านจึงควรแยกสองส่วนนี้ออกจากกันเสมอเมื่อนำไปอ้างต่อ
ทำไมจึงเรียกว่านกุมารทอง ที่มาของชื่อและความเชื่อ
ที่มาของชื่อกุมารทองในแหล่งข้อมูลพรรณไม้ไทยอธิบายตรงกันว่ามาจากรูปร่างของหัว ไม่ใช่จากสรรพคุณหรือพิธีกรรม หัวที่มีรากเป็นกระจุกแน่นอยู่ข้างล่างดูเหมือนแท่นรอง ส่วนยอดหัวที่แตกยอดหรือก้านโผล่ขึ้นมาดูเหมือนเด็กผมจุกนั่งอยู่บนแท่น ผู้เฒ่าผู้แก่จึงเรียกว่าว่านกุมารทอง
คำว่า กุมาร มาจากภาษาบาลี แปลว่าเด็กผู้ชาย ส่วน ทอง หมายถึงสีทองหรือสิ่งมีค่า ชื่อนี้ซ้ำกับกุมารทองที่เป็นเครื่องราง ซึ่งภาพจำของกุมารทองแพร่หลายผ่านวรรณคดีเรื่องขุนช้างขุนแผน ทำให้คนจำนวนหนึ่งเข้าใจว่าว่านกับเครื่องรางเป็นเรื่องเดียวกัน ทั้งที่สองอย่างเป็นคนละสิ่ง
อีกชื่อหนึ่งที่พบคือ ว่านกระทุ่ม และ ว่านตะกร้อ ส่วนที่มาของสองชื่อนี้ไม่มีบันทึกชัด เดาได้ว่าตั้งตามทรงช่อดอกกลมที่คล้ายลูกตะกร้อ ขณะที่ว่านแสงอาทิตย์น่าจะตั้งตามสีแดงสดของช่อดอก
คนไทยเชื่อเรื่องว่านกุมารทองอย่างไร ว่านคู่บ้านและว่านมงคล
ในตำราว่านของไทย ว่านกุมารทองถูกจัดเป็นว่านมงคล คือว่านที่คนเชื่อกันว่าปลูกแล้วเป็นสิริมงคลแก่บ้านเรือน แหล่งข้อมูลพรรณไม้ไทยบันทึกความเชื่อไว้ว่าปลูกไว้ที่บ้านหรือร้านค้าแล้วเป็นมงคล และเป็นว่านที่คนเกรงขาม นอกจากนั้นยังมีคำเล่าว่าควรปลูกใกล้ศาลพระภูมิ ทั้งหมดเป็นความเชื่อที่เล่าต่อกันมา ไม่ได้ผ่านการพิสูจน์
ว่านคู่บ้านและว่านเฝ้าบ้าน
ตำราบางสายจัดว่านกุมารทองเป็นว่านคู่กับ ว่านนางคุ้ม และ ว่านผู้เฒ่าเฝ้าบ้าน โดยเชื่อว่าปลูกเป็นชุดเพื่อให้ครบองค์ประกอบของว่านประจำบ้าน แนวคิดแบบนี้เป็นธรรมเนียมการตั้งชื่อและจับคู่ตามความเชื่อพื้นบ้าน ไม่ใช่หลักการทางวิทยาศาสตร์
พิธีปลูกตามตำรา
ตำรากล่าวว่าให้ปลูกในวันเกิดของผู้ปลูก และรดน้ำด้วยน้ำที่ว่ากันว่าเสกด้วยคาถาบทหนึ่ง แต่ละสำนักมีบทและขั้นตอนต่างกัน บทความนี้ไม่ยืนยันว่าพิธีใดถูกหรือผิด และไม่ได้แนะนำให้ทำตามเพื่อหวังผลใดๆ เพียงบันทึกไว้ให้ผู้สนใจเข้าใจที่มาของธรรมเนียม
ความเชื่อเรื่องการใช้ทาตัวหรือกิน
บางแหล่งเล่าว่านำดอกไปเคี่ยวน้ำมันทาตัวแล้วเชื่อว่ามีคุณวิเศษทางป้องกันตัว ขอย้ำว่านี่เป็นเพียงคำเล่าโบราณ เนื่องจากข้อมูลจากมหาวิทยาลัยด้านพืชสวนระบุว่า Scadoxus multiflorus มีสาร lycorine และแอลคาลอยด์อื่น ผู้เขียนจึงไม่แนะนำให้กิน ทา หรือต้มดื่มตามคำบอกเล่าเหล่านี้
ในแง่วัฒนธรรม ความเชื่อเรื่องว่านมงคลสะท้อนความผูกพันของคนไทยกับต้นไม้ในบ้าน คนสมัยก่อนปลูกพืชที่มีรูปร่างแปลกหรือดอกสวยไว้หน้าบ้านและตั้งความหมายให้ ทำให้ต้นไม้เป็นทั้งของประดับและที่พึ่งทางใจ ใครจะปลูกเพราะชอบความสวยของช่อดอก หรือปลูกเพราะความเชื่อ ก็ทำได้ตามความสบายใจ
หากสนใจเรื่องความเชื่อเกี่ยวกับต้นไม้และผีไทยในมุมอื่น อ่านเพิ่มเติมที่ นางตานี คือใคร ตำนานผีต้นกล้วยตานี ซึ่งเล่าความเชื่อเรื่องวิญญาณที่ผูกกับต้นไม้ไว้อีกแบบหนึ่ง
ปลูกว่านกุมารทองอย่างไร ดินแบบไหน แดดเท่าไร ต้องรดน้ำมากแค่ไหน
ถ้าต้องการปลูกว่านกุมารทองเป็นไม้ประดับ แหล่งข้อมูลทั่วไปให้คำแนะนำสอดคล้องกันว่าเป็นไม้ที่ปลูกไม่ยาก ขอเพียงระบายน้ำดี รายละเอียดเบื้องต้นเป็นดังนี้
- เลือกหัว เลือกหัวที่แน่น ไม่นิ่ม ไม่มีรอยเน่าหรือเชื้อรา สังเกตรากที่ฐานต้องไม่เปื่อย
- เตรียมดิน ใช้ดินร่วนปนทราย หรือผสมทรายหยาบกับวัสดุปลูก ให้น้ำไหลผ่านได้เร็ว บางแหล่งแนะนำดินเผาไฟผสม
- ปลูก กลบดินพอมิดหัว ไม่ฝังลึกเกินไป โดยเว้นยอดหัวไม่ให้จมดินจนเกินพอดี
- ตำแหน่งวาง วางในที่แดดรำไรหรือร่มเงา เพราะแดดจัดตลอดวันอาจทำให้ใบไหม้
- รดน้ำ รดปานกลาง เมื่อผิวดินแห้งจึงรดอีกครั้ง อย่าให้น้ำขังเพราะหัวอาจเน่า
- ขยายพันธุ์ แยกหัวหรือแยกต้นใหม่ที่งอกรอบโคน เมื่อต้นแน่นกระถางหรือมีหัวย่อยขึ้นมา
ผู้ปลูกที่มีสัตว์เลี้ยงหรือเด็กเล็กในบ้านควรวางกระถางในที่ที่เอื้อมไม่ถึง เนื่องจากพืชในวงศ์เดียวกันหลายชนิดไม่เหมาะกับการกินเข้าไป และควรล้างมือหลังจับหัวหรือเปลี่ยนกระถาง
การปลูกว่านเป็นงานอดิเรกที่ได้ทั้งความเพลิดเพลินและความรู้เรื่องพรรณไม้ ผู้เขียนไม่ได้รับรองว่าการปลูกจะช่วยเรื่องใดนอกเหนือจากความสวยงามและความสบายใจของผู้ปลูก
ว่านกุมารทองต่างจากกุมารทองที่เป็นเครื่องรางอย่างไร
หลายคนสับสนระหว่างว่านกุมารทองที่เป็นพืช กับกุมารทองที่เป็นเครื่องราง เพราะชื่อเกือบเหมือนกัน ตารางช่วยแยกให้เห็นชัดขึ้น
| ประเด็น | ว่านกุมารทอง | กุมารทอง (เครื่องราง) |
|---|---|---|
| ลักษณะ | พืชมีหัวใต้ดิน ดอกสีแดง | รูปเคารพเด็กชายไว้จุก ตามความเชื่อวิญญาณเด็ก |
| ที่มาของชื่อ | รูปหัวคล้ายเด็กนั่งบนแท่น | วรรณคดีขุนช้างขุนแผน ตามคำเล่าทั่วไป |
| การดูแล | รดน้ำ จัดแสง ปลูกในดิน | ธรรมเนียมบูชาตามสายที่นับถือ |
| ข้อควรระวัง | พืชอาจเป็นอันตรายหากกิน | ของปลอมและการอ้างเกินจริง |
ถ้าอ่านเรื่องกุมารทองที่เป็นเครื่องรางต่อ มีบทความแยกไว้หลายเรื่อง เช่น กุมารทองแช่น้ำมัน คืออะไร และ กุมารทองสมบัติพกพา รวมทั้ง กุมารห้อยคอ ส่วนคนที่ฝันเห็นกุมารทองและสงสัยความหมายดู ฝันเห็นกุมารทอง หมายถึงอะไร
ผู้อ่านควรจำไว้ว่าชื่อที่คล้ายกันไม่ได้แปลว่าจะต้องทำพิธีเหมือนกัน ว่านกุมารทองไม่ต้องใช้พิธีเลี้ยงดูแบบกุมารทองที่เป็นรูปเคารพ และการปลูกว่านไม่ใช่การบูชากุมารทอง
ว่านกุมารมีข้อควรระวังอะไร ทั้งเรื่องสุขภาพและมิจฉาชีพ
ข้อควรระวังเรื่องสุขภาพ
ข้อมูลด้านพืชสวนระบุว่าว่านชนิดนี้มี lycorine และแอลคาลอยด์อื่น หากกินอาจทำให้น้ำลายไหล คลื่นไส้ อาเจียนและท้องเสีย และมีรายงานว่าเป็นพิษต่อสัตว์เลี้ยงด้วย ผู้เขียนยังไม่พบแหล่งข้อมูลที่ยืนยันความปลอดภัยของว่านกุมารทองสำหรับการกินหรือการทา จึงไม่แนะนำให้ใช้เป็นยา แม้จะมีเว็บไซต์เล่าสรรพคุณก็ตาม หากเผลอกินหรือมีอาการผิดปกติ ควรพบแพทย์หรือโทรสายด่วนพิษวิทยาทันที
ข้อควรระวังเรื่องมิจฉาชีพ
ในตลาดว่านและตลาดออนไลน์มักมีการโฆษณาเกินจริงว่าว่านชนิดนี้ให้ผลวิเศษ ผู้เขียนไม่สนับสนุนให้เชื่อคำอ้างลักษณะนี้ ควรพิจารณาก่อนซื้อว่าผู้ขายระบุชนิดพืชชัดเจนหรือไม่ มีภาพหัวและต้นจริงหรือไม่ และไม่ควรโอนเงินก่อนเห็นของหรือเชื่อคำรับประกันผลที่ไม่มีหลักฐาน
ข้อควรระวังเรื่องการระบุชนิด
เนื่องจากชื่อว่านไทยซ้ำซ้อนกันมาก ชื่อว่ากุมารอาจถูกใช้กับว่านชนิดอื่นในบางพื้นที่ ควรตรวจชื่อวิทยาศาสตร์ประกอบเสมอ ถ้าไม่แน่ใจให้ถามผู้ปลูกที่มีประสบการณ์หรือหน่วยงานด้านพฤกษศาสตร์ เช่น สวนพฤกษศาสตร์ ก่อนซื้อหรือปลูก
ว่านกุมารมีคำถามอะไรที่คนถามบ่อย
ว่านกุมารคืออะไร
ว่านกุมารในความหมายทั่วไปคือว่านกุมารทอง หรือว่านแสงอาทิตย์ เป็นไม้ล้มลุกมีหัวใต้ดินที่ออกดอกเป็นช่อกลมสีแดงสด ตำราไทยจัดเป็นว่านมงคลสำหรับปลูกหน้าบ้านหรือใกล้ศาลพระภูมิ ส่วนความเชื่อเรื่องคุณวิเศษเป็นคำเล่าสืบต่อกันมา ไม่ได้พิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์
ว่านกุมารกับว่านกุมารทองเป็นว่านเดียวกันหรือไม่
คนไทยส่วนใหญ่ใช้สองชื่อนี้เรียกว่านชนิดเดียวกัน คือ Scadoxus multiflorus (ชื่อเดิม Haemanthus multiflorus) อย่างไรก็ตามชื่อว่านในแต่ละท้องถิ่นและแต่ละตำราไม่ตรงกันเสมอไป บางที่ใช้ชื่อกุมารเรียกว่านอื่นด้วย จึงควรดูลักษณะหัวและดอกประกอบก่อนสรุปว่าเป็นชนิดไหน
ว่านแสงอาทิตย์คือว่านกุมารทองใช่หรือไม่
ใช่ แหล่งข้อมูลพรรณไม้ไทยระบุว่าว่านแสงอาทิตย์เป็นชื่อเรียกในกรุงเทพฯ ของว่านกุมารทอง ชนิดเดียวกับ Scadoxus multiflorus ซึ่งเดิมใช้ชื่อ Haemanthus multiflorus ในภาคเหนือเรียกว่านตะกร้อ ชื่ออื่นที่พบคือว่านกระทุ่ม ชื่อสามัญภาษาอังกฤษคือ Blood Flower หรือ Powder Puff Lily
ว่านกุมารทองออกดอกช่วงไหนของปี
ว่านกุมารทองมักออกดอกช่วงฤดูร้อน บางแหล่งข้อมูลไทยระบุว่าราวเดือนเมษายนถึงพฤษภาคม ขึ้นกับสภาพอากาศ ช่อดอกเป็นทรงกลมประกอบด้วยดอกเล็กจำนวนมาก กลีบเป็นเส้นฝอยสีแดงปลายเหลืองเล็กน้อย ช่วงที่เหลือของปีจะเห็นใบเขียวและบางช่วงต้นอาจพักตัว
ปลูกว่านกุมารทองต้องใช้ดินและแสงแบบไหน
แหล่งข้อมูลทั่วไปแนะนำดินร่วนปนทราย ระบายน้ำดี กลบดินให้พอมิดหัว วางในที่แดดรำไรหรือร่มเงา และรดน้ำปานกลางอย่าให้แฉะ เพราะหัวที่แช่น้ำนานเสี่ยงเน่า ขยายพันธุ์โดยแยกหัวหรือแยกต้นใหม่ที่งอกขึ้นรอบโคน
กินหรือใช้ว่านกุมารทองเป็นยาได้หรือไม่
ไม่แนะนำให้กินหรือทาตามคำบอกเล่า ว่านชนิดนี้มีสาร lycorine และแอลคาลอยด์อื่นตามข้อมูลด้านพืชสวน การกินอาจทำให้น้ำลายไหล คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย แหล่งข้อมูลที่อ้างสรรพคุณส่วนใหญ่เป็นคำเล่าพื้นบ้าน หากสงสัยเรื่องสุขภาพควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
ว่านกุมารทองต่างจากกุมารทองที่เป็นเครื่องรางอย่างไร
ว่านกุมารทองเป็นพืชที่ปลูกในกระถางหรือแปลงดิน ส่วนกุมารทองที่เป็นเครื่องรางคือรูปเคารพเด็กตามความเชื่อเรื่องวิญญาณเด็ก แพร่หลายผ่านวรรณคดีขุนช้างขุนแผน ทั้งสองมีชื่อคล้ายกันเพราะความเชื่อโยงกัน แต่เป็นคนละสิ่งและมีวิธีปฏิบัติต่างกัน
สรุป ว่านกุมารควรเข้าใจอย่างไร
สรุปคือ ว่านกุมาร ในความหมายที่ใช้กันมากที่สุดคือว่านกุมารทอง หรือว่านแสงอาทิตย์ Scadoxus multiflorus (ชื่อเดิม Haemanthus multiflorus) ไม้ล้มลุกมีหัวใต้ดินและช่อดอกกลมสีแดง ชื่อมาจากรูปหัวที่คล้ายเด็กนั่งบนแท่น ตามที่แหล่งข้อมูลพรรณไม้ไทยบันทึกไว้ ตำราไทยจัดเป็นว่านมงคลสำหรับปลูกหน้าบ้าน แต่เรื่องคุณวิเศษทั้งหมดเป็นความเชื่อ ไม่ใช่ข้อเท็จจริง
คำแนะนำคือ ถ้าชอบดอกสวยและอยากลองปลูก ให้เลือกหัวที่แข็งแรง ใช้ดินระบายน้ำดี วางที่แดดรำไร และรดน้ำปานกลาง อย่ากินหรือทาตามคำเล่า และอย่าเข้าใจผิดว่าเป็นของชนิดเดียวกับกุมารทองที่เป็นเครื่องราง ถ้าสนใจเรื่องเครื่องรางต่อ เริ่มที่ กุมารทองคืออะไร หรือ กุมารทองหลวงปู่หงษ์ และสำหรับเรื่องเล่าผีไทยในภาพรวมอ่าน ตำนานผีไทย
