ผีกระหัง คือผีไทยโบราณตามความเชื่อพื้นบ้านที่เล่าว่าเป็นผีเพศชายคู่กับผีกระสือ กลางวันมีร่างกายเหมือนคนปกติ แต่กลางคืนใช้กระด้งฝัดข้าวผูกแขนแทนปีก สากตำข้าวผูกขาแทนหาง บินออกหาของโสโครกกิน ตำนานเล่าว่าเกิดจากผู้เล่นคุณไสยที่คุมอาคมไม่อยู่ หรือผิดครูผิดคำสัญญากับอาจารย์
สารบัญ
- ผีกระหังคืออะไร มีลักษณะหน้าตาแบบไหน
- ผีกระหังเกิดจากอะไร ตำนานเล่าที่มาไว้ยังไง
- จะสังเกตได้ยังไงว่าใครเป็นผีกระหังตามความเชื่อ
- ทำไมผีกระหังถึงใช้กระด้งกับสากตำข้าวเป็นอุปกรณ์บิน
- คนโบราณมีวิธีป้องกันตัวจากผีกระหังไหม
- ผีกระหังต่างจากผีกระสืออย่างไร
- ผีกระหังน่ากลัวแค่ไหน เคยทำร้ายคนจริงไหม
- ผีกระหังพบได้ที่ไหนของไทยบ้าง
- หนังไทยเรื่องไหนมีผีกระหังให้ดูบ้าง
- คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับผีกระหัง
- สรุป: ผีกระหังคือผีไทยที่ควรรู้จักคู่กับกระสือ
ผีกระหังคืออะไร มีลักษณะหน้าตาแบบไหน
ผีกระหัง เป็นผีไทยโบราณที่ตำนานพื้นบ้านเล่าว่าแตกต่างจากผีหัวลอยอย่างกระสืออย่างชัดเจน เพราะกระหังยังมีร่างกายครบสมบูรณ์เหมือนมนุษย์ทั่วไป ไม่ได้แยกเหลือแค่หัวลอยพร้อมไส้ห้อย จุดเด่นของกระหังอยู่ที่ “อุปกรณ์บิน” ตามความเชื่อ คือใช้กระด้งฝัดข้าวผูกติดกับแขนแทนปีก และใช้สากตำข้าวหรือสากกระเบือผูกติดกับขาแทนหางเพื่อช่วยทรงตัวและบังคับทิศทางตอนบินกลางอากาศยามค่ำคืน ภาพลักษณ์นี้ทำให้กระหังกลายเป็นหนึ่งในผีไทยที่มีรูปลักษณ์แปลกและจำเพาะเจาะจงที่สุดตนหนึ่ง ต่างจากผีทั่วไปที่มักปรากฏเป็นร่างขาวโปร่งแสงหรือร่างเน่าเปื่อย
ตอนกลางวัน คนที่เป็นกระหังตามความเชื่อจะใช้ชีวิตปกติเหมือนคนทั่วไปในหมู่บ้าน ไม่มีใครรู้ตัวตนที่แท้จริง จนกว่าจะถึงเวลากลางคืนที่ร่างกายจะแปลงสภาพ หยิบกระด้งกับสากออกไปบินหากินของโสโครกตามทุ่งนาหรือกองขยะ ก่อนจะรีบกลับมาถอดอุปกรณ์และนอนหลับเหมือนคนปกติก่อนฟ้าสาง ความน่าขนลุกของกระหังจึงไม่ได้อยู่ที่รูปลักษณ์ตอนกลางคืนอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความเชื่อว่าอาจเป็นคนรู้จักใกล้ตัวในหมู่บ้านเดียวกันที่ไม่มีใครคาดคิด เช่นเดียวกับความเชื่อเรื่องกระสือและปอบ
ผีกระหังเกิดจากอะไร ตำนานเล่าที่มาไว้ยังไง
ตำนานพื้นบ้านเล่าที่มาของผีกระหังไว้ว่าเกิดจากผู้เล่นคุณไสยหรือฝึกวิชาอาคมที่คุมพลังไม่อยู่ จนวิชาแรงเกินตัวและเข้าครอบงำผู้ฝึกเอง อีกสายความเชื่อเล่าว่ากระหังเกิดจากศิษย์ที่ผิดครูผิดคำสัญญาที่ให้ไว้กับอาจารย์ผู้ประสิทธิ์วิชาให้ เช่น แอบใช้วิชาไปในทางที่ไม่ถูกต้อง หรือละเมิดข้อห้ามเฉพาะที่ผูกมากับวิชานั้น จนถูกสาปหรือแปรสภาพกลายเป็นกระหังไปโดยไม่ตั้งใจ แนวคิดนี้ใกล้เคียงกับตำนานที่มาของกระสือที่เล่าว่าเกิดจากผู้ฝึกวิชาอาคมผิดทางเช่นกัน สะท้อนให้เห็นว่าเรื่องเล่าผีไทยทั้งสองตนถูกใช้เป็นเครื่องมือสอนศีลธรรมเรื่องการรักษาคำสัญญาและความระมัดระวังในการเรียนวิชาคุณไสยไปพร้อมกัน
จากข้อมูลที่สืบค้นได้ ความเชื่อเรื่องกระหังไม่ปรากฏชื่อในกฎหมายตราสามดวงซึ่งเป็นประมวลกฎหมายโบราณของไทยที่มีการกล่าวถึงผีบางชนิดไว้เป็นลายลักษณ์อักษร ต่างจากผีบางตนที่มีบันทึกชัดเจนกว่า ทำให้ที่มาที่แน่ชัดของกระหังยังคลุมเครือและอาจเป็นความเชื่อที่ถูกส่งต่อแบบปากต่อปากในระดับท้องถิ่นมากกว่าจะมีต้นตอที่ตรวจสอบย้อนกลับได้ชัดเจนแบบผีไทยตนอื่น
จะสังเกตได้ยังไงว่าใครเป็นผีกระหังตามความเชื่อ
แม้จะไม่มีหลักฐานพิสูจน์ได้จริง แต่ความเชื่อพื้นบ้านก็ส่งต่อ “ข้อสังเกต” ที่ใช้ทายว่าใครอาจเป็นกระหังไว้หลายข้อ ดังนี้
- หวงบริเวณก้นหรือสะโพกมาก เพราะตามความเชื่อกลัวคนจะไปสัมผัสแล้วเจอหางสากที่ซ่อนไว้ใต้ผ้านุ่งหรือกางเกง
- ดวงตาสะท้อนแสงเป็นสีแดงเวลาโดนแสงไฟส่องในที่มืด ต่างจากดวงตาคนทั่วไป
- กลัวแสงสว่างจ้าเป็นพิเศษ มักหลบเลี่ยงพื้นที่ที่มีแสงไฟจัดจ้านโดยไม่มีเหตุผลชัดเจน
- ตื่นกลางดึกหรือหายตัวไปช่วงดึกเป็นประจำ แล้วกลับมาก่อนรุ่งสางทุกครั้ง
- มีบุคลิกเก็บตัว ไม่ชอบให้ใครเข้าใกล้ตอนกลางคืน ซึ่งเป็นลักษณะร่วมที่ตำนานผีแปลงร่างในไทยหลายตนมักถูกเล่าไว้คล้ายกัน
ข้อสังเกตเหล่านี้เป็นเพียงความเชื่อพื้นบ้านที่สืบต่อกันมาปากต่อปาก ไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ และไม่ควรนำไปใช้กล่าวหาหรือระแวงคนใกล้ตัวจริงในชีวิตประจำวัน
ทำไมผีกระหังถึงใช้กระด้งกับสากตำข้าวเป็นอุปกรณ์บิน
จุดที่ทำให้ผีกระหังต่างจากผีไทยตนอื่นอย่างชัดเจนคือการผูกโยงกับเครื่องมือของชาวนา อย่างกระด้งฝัดข้าวและสากตำข้าว ซึ่งเป็นของใช้ประจำบ้านที่พบได้ทั่วไปในครัวเรือนสังคมเกษตรกรรมไทยโบราณ นักคติชนวิทยาให้ข้อสังเกตว่าการเลือกใช้อุปกรณ์เหล่านี้ในตำนานไม่ใช่เรื่องบังเอิญ เพราะกระด้งกับสากเป็นของที่ทุกบ้านมีติดครัวอยู่แล้ว การเล่าว่าผีกระหังหยิบของใกล้ตัวเหล่านี้มาแปลงเป็นปีกและหางจึงทำให้เรื่องเล่าดูสมจริงกว่าการอธิบายด้วยเวทมนตร์ล้วนๆ และสะท้อนวิถีชีวิตแบบสังคมชาวนาที่ผูกพันกับข้าวเป็นแกนกลางของความเชื่อในหมู่บ้าน
ความเชื่อมโยงระหว่างของใช้ในครัวเรือนกับร่างผีเช่นนี้ยังพบได้ในตำนานผีไทยตนอื่นเช่นกัน ที่มักหยิบยืมสิ่งของในชีวิตประจำวันมาเสริมความน่ากลัวให้เรื่องเล่าใกล้ตัวคนฟังมากขึ้น
คนโบราณมีวิธีป้องกันตัวจากผีกระหังไหม
ไม่มีพิธีไล่ผีกระหังที่บันทึกไว้เป็นทางการชัดเจนเหมือนพิธีไล่ปอบ แต่จากความเชื่อที่ว่ากระหังกลัวแสงสว่างจ้าเป็นพิเศษ ชาวบ้านในอดีตจึงมักมีธรรมเนียมจุดตะเกียงหรือกองไฟทิ้งไว้ตอนกลางคืนบริเวณรอบบ้านหรือหน้าประตู เพื่อป้องกันไม่ให้สิ่งไม่ดีเข้าใกล้ ซึ่งเป็นแนวทางเดียวกับที่ใช้ป้องกันผีดุตนอื่นในความเชื่อพื้นบ้านไทย นอกจากนี้เพราะกระหังมักถูกเล่าคู่กับกระสือและออกหากินของโสโครกในลักษณะคล้ายกัน วิธีป้องกันบางอย่างที่ใช้กับกระสือ เช่น ปลูกไม้มีหนามรอบบ้านหรือดูแลความสะอาดหลังคลอดบุตรอย่างมิดชิด ก็มักถูกนำมาใช้ป้องกันผีลักษณะนี้โดยรวมไปพร้อมกันด้วยเช่นกัน
วิธีป้องกันเหล่านี้สะท้อนภูมิปัญญาชาวบ้านที่ผสมผสานความเชื่อเรื่องผีเข้ากับความปลอดภัยจริงในชีวิตประจำวัน เพราะแสงไฟรอบบ้านตอนกลางคืนก็ช่วยป้องกันสัตว์ร้ายและโจรผู้ร้ายได้จริงในทางปฏิบัติเช่นกัน
ผีกระหังต่างจากผีกระสืออย่างไร
หลายคนสับสนระหว่างกระหังกับกระสือเพราะมักถูกเล่าคู่กันในฐานะผีที่ออกหากินของโสโครกร่วมกันยามค่ำคืน แต่ความจริงแล้วทั้งสองตนมีลักษณะต่างกันชัดเจนตามตารางเปรียบเทียบด้านล่างนี้
| หัวข้อเปรียบเทียบ | ผีกระหัง | ผีกระสือ |
|---|---|---|
| เพศตามตำนาน | ชาย | หญิง |
| ลักษณะร่างกาย | ร่างกายครบสมบูรณ์เหมือนมนุษย์ | เหลือแค่หัวพร้อมอวัยวะภายในห้อย แยกจากร่าง |
| วิธีเคลื่อนที่ตอนกลางคืน | บินด้วยกระด้งฝัดข้าวผูกแขน สากตำข้าวผูกขา | หัวลอยได้เองพร้อมแสงเรืองจางๆ |
| อาหาร | ของโสโครกยามค่ำคืน | ของโสโครก เครื่องในสัตว์ กลิ่นเลือด |
| นิสัยตามตำนาน | ค่อนข้างรักสงบ ไม่มีบันทึกว่าทำร้ายมนุษย์โดยตรง | ถูกเล่าว่าน่ากลัวกว่าเพราะรูปลักษณ์ผิดมนุษย์ชัดเจน |
| ปรากฏในหนังไทย | แสงกระสือ (Inhuman Kiss, 2562) | แสงกระสือ, กระสือสยาม และอีกหลายเรื่อง |
หากอยากอ่านรายละเอียดเจาะลึกของผีกระสือโดยเฉพาะ อ่านต่อได้ที่ ผีกระสือคืออะไร ตำนานหัวลอยไส้ห้อยที่มาจากไหน หรือถ้าอยากอ่านภาพรวมผีไทยตนอื่นในตำนานเดียวกัน เช่น ปอบ เปรต กองกอย อ่านต่อได้ที่ ผีไทยน่ากลัว 10 ตนในตำนาน คืออะไร มีที่มายังไง
ผีกระหังน่ากลัวแค่ไหน เคยทำร้ายคนจริงไหม
ตามความเชื่อพื้นบ้านดั้งเดิม กระหังถูกเล่าว่ามีนิสัยค่อนข้างรักสงบ ออกหากินแค่ของโสโครกยามค่ำคืนเหมือนกระสือ และไม่มีบันทึกความเชื่อว่าทำร้ายมนุษย์โดยตรงเหมือนผีดุอย่างปอบที่เข้าสิงร่างคนเป็น ความน่ากลัวของกระหังในตำนานดั้งเดิมจึงมาจากรูปลักษณ์แปลกตาและความไม่รู้ว่าใครในหมู่บ้านเป็นกระหังตัวจริงมากกว่าความอันตรายที่ก่อขึ้นจริง
อย่างไรก็ตาม หนังไทยเรื่องแสงกระสือ (Inhuman Kiss) ได้แต่งเสริมตำนานกระหังให้มีมิติดุร้ายขึ้นเพื่อความบันเทิง โดยเล่าผ่านปากตัวละครในเรื่องว่า “กระสือที่เป็นภรรยาของกระหังไปตกหลุมรักมนุษย์ กระหังโกรธจัดจึงฆ่าทั้งกระสือและมนุษย์คนนั้น” ซึ่งเป็นการต่อยอดเชิงดราม่าที่หนังสร้างขึ้นเอง ไม่ใช่เนื้อหาที่ปรากฏในตำนานพื้นบ้านดั้งเดิมโดยตรง ผู้อ่านจึงควรแยกระหว่างความเชื่อพื้นบ้านกับเนื้อเรื่องที่ถูกแต่งเสริมในภาพยนตร์ให้ชัดเจน
ผีกระหังพบได้ที่ไหนของไทยบ้าง
แหล่งข้อมูลเกี่ยวกับภูมิภาคที่ความเชื่อเรื่องผีกระหังแพร่หลายยังไม่ตรงกันชัดเจน บางแหล่งเล่าว่าความเชื่อนี้พบมากในพื้นที่ภาคกลางของไทย ขณะที่บางแหล่งเชื่อมโยงกระหังเข้ากับความเชื่อพื้นบ้านแถบภาคอีสาน ประกอบกับที่มาที่แน่ชัดของกระหังยังไม่ปรากฏในกฎหมายตราสามดวงตามที่กล่าวไปข้างต้น จึงสรุปได้เพียงว่าความเชื่อเรื่องกระหังน่าจะเป็นเรื่องเล่าท้องถิ่นที่กระจายอยู่หลายภูมิภาคของไทยมากกว่าจะมีจุดกำเนิดตายตัวที่ระบุได้ชัดแบบผีไทยตนอื่นบางตน
หนังไทยเรื่องไหนมีผีกระหังให้ดูบ้าง
แม้กระหังจะไม่ค่อยได้เป็นตัวเอกของหนังผีไทยเหมือนกระสือหรือปอบ แต่ก็ถูกนำไปผูกเป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวในภาพยนตร์ไทยที่ประสบความสำเร็จระดับนานาชาติอย่าง แสงกระสือ (Inhuman Kiss) ปี 2562 กำกับโดยสิทธิศิริ มงคลศิริ เข้าฉาย 14 มีนาคม 2562 นำแสดงโดยภัณฑิรา พิพิธยากร (รับบทสาย) และโอบนิธิ วิวรรธนวรางค์ (รับบทน้อย) ผลิตโดย Transformation Film ร่วมกับ M Pictures, CJ Major Entertainment และ North Star Studio ในเรื่องนี้ตัวละครทัต หัวหน้ากลุ่มล่ากระสือ (รับบทโดยสุรศักดิ์ วงศ์ไทย) ทำหน้าที่เป็นกระหัง และตัวละครเจิด (รับบทโดยสพล อัศวมั่นคง) ก็ถูกแปลงร่างกลายเป็นกระหังในช่วงท้ายเรื่องเช่นกัน ทำให้แสงกระสือเป็นหนึ่งในหนังไทยไม่กี่เรื่องที่นำเสนอตำนานกระหังอย่างจริงจังแทนที่จะเป็นแค่ตัวประกอบผ่านๆ ภาพยนตร์เรื่องนี้ยังถูกNetflix ซื้อลิขสิทธิ์ไปฉายทั่วโลก ทำให้ตำนานกระหังและกระสือของไทยเป็นที่รู้จักในระดับสากลมากขึ้น ตามมาด้วยภาคต่อแสงกระสือ 2 ที่เข้าฉายในปี 2566
หากอยากอ่านรายชื่อหนังกระสือเรื่องอื่นที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม อ่านต่อได้ที่ รวมหนังกระสือ 5 เรื่องน่ากลัวที่สุด ดูได้ที่ไหนบ้าง และถ้าอยากดูภาพรวมหนังผีทุกแนวของไทยและต่างประเทศ อ่านต่อได้ที่ ท้าดู! รวม 31 หนังผีน่ากลัวขึ้นหิ้ง + เหตุผลที่ทำไมควรดู?
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับผีกระหัง
ผีกระหังคืออะไรโดยสรุป
ผีกระหังคือผีไทยโบราณตามความเชื่อพื้นบ้านที่เป็นผีเพศชายคู่กับผีกระสือ มีร่างกายครบสมบูรณ์เหมือนมนุษย์ตอนกลางวัน แต่กลางคืนจะใช้กระด้งฝัดข้าวผูกแขนแทนปีกและสากตำข้าวผูกขาแทนหางบินออกหาของโสโครกกิน
ผีกระหังกินอะไรเป็นอาหาร
ตามความเชื่อพื้นบ้าน ผีกระหังออกหากินของโสโครกในเวลากลางคืนเช่นเดียวกับผีกระสือ ไม่มีบันทึกความเชื่อว่ากินเนื้อมนุษย์หรือทำร้ายคนโดยตรงในตำนานดั้งเดิม
ผีกระหังต่างจากผีกระสือยังไง
ผีกระหังเป็นผีเพศชายที่มีร่างกายครบสมบูรณ์และใช้กระด้งกับสากตำข้าวเป็นอุปกรณ์บิน ส่วนผีกระสือเป็นผีเพศหญิงที่หัวพร้อมไส้ห้อยลอยได้เอง ทั้งสองตนมักถูกเล่าคู่กันในฐานะผีที่ออกหากินของโสโครกร่วมกันยามค่ำคืน
ผีกระหังน่ากลัวไหม เคยทำร้ายคนจริงหรือเปล่า
ตำนานดั้งเดิมเล่าว่าผีกระหังมีนิสัยค่อนข้างรักสงบและไม่มีบันทึกว่าทำร้ายมนุษย์โดยตรง ส่วนเนื้อเรื่องที่กระหังฆ่าคนในหนังแสงกระสือเป็นการแต่งเสริมเชิงดราม่าของภาพยนตร์ ไม่ใช่ตำนานพื้นบ้านดั้งเดิม
จะรู้ได้ยังไงว่าใครเป็นผีกระหังตามความเชื่อ
ความเชื่อพื้นบ้านเล่าข้อสังเกตไว้ เช่น หวงบริเวณก้นมาก ดวงตาสะท้อนแสงสีแดงในที่มืด กลัวแสงจ้าเป็นพิเศษ และมักหายตัวไปช่วงดึกแล้วกลับมาก่อนรุ่งสาง แต่ทั้งหมดเป็นเพียงความเชื่อพื้นบ้านที่ไม่มีหลักฐานพิสูจน์ได้จริง
ผีกระหังมีจริงไหม
ไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ยืนยันการมีอยู่จริงของผีกระหัง ที่มาของความเชื่อเรื่องนี้ยังคลุมเครือกว่าผีไทยตนอื่น เพราะไม่ปรากฏชื่อในกฎหมายตราสามดวง และน่าจะเป็นเรื่องเล่าท้องถิ่นที่ส่งต่อกันแบบปากต่อปากมากกว่า
หนังไทยเรื่องไหนมีผีกระหังให้ดู
หนังที่นำเสนอตำนานผีกระหังอย่างจริงจังคือ แสงกระสือ (Inhuman Kiss) ปี 2562 กำกับโดยสิทธิศิริ มงคลศิริ ซึ่งมีตัวละครหัวหน้าเผ่านักล่ากระสือทำหน้าที่เป็นกระหัง และถูก Netflix ซื้อลิขสิทธิ์ไปฉายทั่วโลก
สรุป: ผีกระหังคือผีไทยที่ควรรู้จักคู่กับกระสือ
ผีกระหังอาจไม่ได้โด่งดังเท่าผีกระสือหรือผีปอบในสายตาคนทั่วไป แต่เป็นส่วนสำคัญของจักรวาลผีไทยโบราณที่ช่วยให้เห็นภาพความเชื่อพื้นบ้านเรื่องคุณไสยและการรักษาคำสัญญากับอาจารย์ผู้ประสิทธิ์วิชาได้ชัดเจนขึ้น หากสนใจตำนานคู่ของกระหังอย่างกระสือแบบเจาะลึก แนะนำให้อ่านต่อที่ ผีกระสือคืออะไร ตำนานหัวลอยไส้ห้อยที่มาจากไหน หรือถ้าอยากดูหนังผีไทยแนวอื่นเพิ่มเติม อ่านต่อได้ที่ ท้าดู! รวม 31 หนังผีน่ากลัวขึ้นหิ้ง + เหตุผลที่ทำไมควรดู?
ข้อมูลอัปเดตล่าสุด: 23 กันยายน 2569
